Miesiąc: luty 2026

Wojna w Ukrainie ma wpływ na kortową etykietę. Zawodniczki i zawodnicy z tego kraju nie wymieniają tradycyjnego uścisku dłoni z Rosjanami, ale tym razem Ukrainka odmówiła tego gestu tenisistce z innego państwa.

Opisywana sytuacja miała miejsce podczas turnieju rangi WTA 250 w Klużu-Napoce. W 1/8 finału tych zawodów Oleksandra Olijnykowa mierzyła z Węgierką Anną Bondar. Reprezentantka Ukrainy nie zrobiła sobie z rywalką zdjęcia a po – wygranym – meczu nie podała jej ręki.

Swoje zachowanie tenisistka objaśniła potem w obszernym oświadczeniu, które publikujemy poniżej:

– W 2022 roku Anna Bondar wzięła udział w turnieju pokazowym, organizowanym w Rosji. Impreza ta odbyła się w atmosferze lekceważenia międzynarodowych sankcji i była sponsorowana przez Gazprom, który otwarcie wspiera rosyjską machinę wojenną. Dzięki pieniądzom tej firmy Rosja morduje naszych braci, mężów i ojców, którzy bronią naszej ojczyzny przed agresją.

– Ci, którzy przyjeżdżają do Rosji i biorą od Gazpromu pieniądze, pokazują, gdzie stoją pod względem moralnym. To tak, jakby ktoś wziął udział w zawodach, organizowanych przez III Rzeszę w 1941 roku i przyjął zapłatę w formie biżuterii, którą kaci ukradli ofiarom obozów zagłady.

– Chodzi tu o zwykłą ludzką godność i wartości. Nie mogę tego ignorować i inni też nie powinni. Dopuszczam możliwość, że Anna popełniła błąd i jeśli publicznie przeprosi naród ukraiński i potępi Władimira Putina, mogę uścisnąć jej rękę. Jestem też gotowa na współpracę z WTA, prowadzącą do tego, by nasz sport był chroniony przed sytuacjami, w których nasze najważniejsze wartości są zagrożone i podważone . Tenis nie istnieje poza człowieczeństwem i – jeśli ktoś postępuje nieludzko – musimy skutecznie na to odpowiedzieć.

Oleksandra Olijnykowa pokonała Annę Bondar 6:4 6:4.

We wtorkowych rozgrywkach rangi ITF polscy tenisiści byli blisko zanotowania kompletu zwycięstw. 

Większość meczów z udziałem Polaków odbyło się w tunezyjskim Monastyrze. Turniejowa „6”, Weronika Falkowska, pewnie pokonała rywalkę z Bułgarii i awansowała do drugiej rundy turnieju. Polsko-polski duet czyli Anna Paszun i Anna Hertel zameldował się w ćwierćfinale debla po pokonaniu Margaux Maquet i Margaux Komano. Z męskich reprezentantów w Tunezji, swój mecz wygrał Tomasz Berkieta grający z Christopherem Papą z USA. Na etapie pierwszej rundy zatrzymali się natomiast Marcin Zarski i Tobiasz Sopoliński.

Do 1/4 finału awansowały Urszula Radwańska i Georgina Garcia-Perez, które w świetnym stylu pokonały duet z Francji i Liechtenstainu we francuskim Andrézieux-Bouthéon. Z kolei w znanym, egipskim kurorcie swoje deblowe spotkanie wygrała 17-letnia Inka Wawrzkiewicz grająca z Cateriną Odorizzi.

Wyniki

W15 Monastyr – I runda singla

Weronika Falkowska (Polska, 6) – Yoana Konstantinova (Bułgaria) 6:2, 6:3

W15 Monastyr – I runda debla

Anna Hertel, Anna Paszun (Polska) – Margaux Maquet, Margaux Komano (Belgia, Francja) 6:4, 6:3

W15 Szarm ej-Szejk – I runda debla

Ina Wawrzkiewicz, Caterina Odorizzi (Polska, Włochy) – Meng Yi Chen, Diva Bhatia (Chiny, Indie) 6:3, 6:7 [6], 10-2

W75 Andrézieux-Bouthéon – I runda debla

Urszula Radwańska, Georgina Garcia-Perez (Polska, Hiszpania) – Sara Cakarevic, Kathinka von Deichmann (Francja, Liechtenstein) 6:3, 6:1

M25 Monastyr – I runda debla

Tomasz Berkieta, Christopher Papa (Polska, USA, 3) – Charles Dossetter, Niklas Grunewald (Wielka Brytania, Niemcy) 6:3, 6:4

Yassine Smiej, Samir Hamza Reguig (Maroko, Algieria) – Marcin Zarski, Tobiasz Sopoliński (Polska) 6:4, 6:3

Hubert Hurkacz zaliczył nieudany powrót do rywalizacji po Australian Open. Reprezentant Polski w pierwszej rundzie turnieju ATP 250 w Montpellier uległ po dwóch setach gry Martinowi Dammowi. To trzeci w karierze triumf Amerykanina przeciwko tenisiście z najlepszej „setki” światowego rankingu.

Przeciwnikiem reprezentanta Polski w pierwszym występie w turnieju ATP 250 od czerwca ubiegłego roku był 22-latek, z którym Hurkacz mierzył się po raz pierwszy w karierze. Damm trafił do turnieju poprzez kwalifikacje, w których rozgrywał niezwykle zacięte mecze. W spotkaniu o awans do głównej drabinki pokonał Clementa Tabura po dwóch godzinach i 55 minutach gry.

Jak się jednak okazało, tenisista ze Stanów Zjednoczonych nie miał problemów z regeneracją po spotkaniu z Francuzem. Od początku skutecznie stawiał opór turniejowej „siódemce”. Hurkacz miał kłopoty z grą przeciwko Dammowi, który prezentował podobny styl gry – największym atutem Amerykanina był serwis. Jednakże to zawodnik urodzony na Florydzie spisywał się lepiej przy returnie, szczególnie na początku. W piątym gemie Hurkacz musiał bronić aż trzech break pointów. Z pomocą serwisu Polakowi udało się jednak wyjść z opresji. Damm, którego ojcem jest znany Czeski tenisista, pewniej wygrywał gemy przy podaniu. 22-latek imponował agresywną postawą, która uniemożliwiała Polakowi nawiązanie walki.

W kolejnych gemach nie zobaczyliśmy jednak przełamań, przez co o wyniku pierwszej partii zadecydował tie-break. Kluczowa okazała się jago końcówka. Po minięciu z returnu Hurkacz zdobył mini-przełamanie, które dało mu prowadzenie 5-4 i dwa serwisy. Damm zdołał jednak wyjść z niekorzystnej sytuacji. Amerykanin dzięki agresywnej postawie przy returnach wygrał dwa kolejne punkty, a następnie zakończył seta przy serwisie.

Tenisista notowany na 160. miejscu w rankingu ATP w drugim secie także naciskał w gemach serwisowych Hurkacza. Polak musiał bronić się przed przełamaniem w piątym gemie – wówczas obronił break pointa. Kilka minut później Damm wypracował kolejną okazję do odebrania podania rywalowi, którą wykorzystał. Odrobienie straty przełamania przeciwko znakomicie serwującemu tego dnia Amerykaninowi wydawało się niezwykle trudnym zadaniem. 22-latek pozostał niezagrożony przy serwisie, dzięki czemu triumfował po nieco ponad półtorej godzinie gry.

Dzięki zwycięstwu Damm awansował do drugiej rundy imprezy w Montpellier. Jego kolejnym rywalem będzie Roberto Bautista Agut.

Wyniki

Pierwsza runda:

Martin Damm (USA, Q) – Hubert Hurkacz (Polska, 7) 7:6(5), 6:4

Tenisowy świat żyje wynikami Australian Open, ale wokół dyscypliny dzieją się też inne rzeczy. O śledztwie ITIA w swojej sprawie opowiedział Marinko Matosevic.

Były australijski tenisista i trener zakończył karierę czynnego zawodnika w 2018 roku, mając 32 lata. Jak się okazuje decyzja ta nie była tylko pokłosiem kłopotów zdrowotnych. Matosevic był bowiem objęty dochodzeniem ITIA, dotyczącym stosowania tzw. niewłaściwych procedur.

W rozległym liście, przesłanym do redakcji portalu The First Serve, Australijczyk wyjaśnił kulisy spawy, uderzając przy tym w metody ITIA. W oświadczeniu czytamy:

– Piszę to z ciężkim sercem, ale jasnym umysłem. Od turnieju w Rzymie w 2024 roku toczyło się śledztwo ITIA w sprawie zastosowania przeze mnie tak zwanej Niedozwolonej Procedury.

– Przyznaję, że fakt tego rodzaju miał miejsce, choć ITIA nie przedstawiła na to żadnych dowodów. Robię to, by pokazać, jak skorumpowane są ich metody i jak śmieszne były inne zarzuty, jakie mi stawiano.

– Z powodu dużych problemów zdrowotnych z roku 2017, zdecydowałem się na desperacki krok. W 2018 roku dokonałem w Meksyku transfuzji krwi. Postępek ten od początku uznałem za obrzydliwy, więc niedługo potem ogłosiłem zakończenie kariery sportowej. Zrozumiałem, jak bezmyślnie się zachowałem i jak bezcenne jest życie. Nie byłem potem zaangażowany w profesjonalny tenis przez trzy lata.

– Piszę ten list, by ostrzec innych sportowców. Nie róbcie rzeczy, którymi możecie narazić swoje zdrowie. Życie ma się także poza sportem i nie warto ryzykować. Równie ważnym celem jest jednak podkreślenie jak niesprawiedliwe i skorumpowane są metody ITIA.

– Oni mi grozili i odebrali mi telefon, aby przeglądać w nim nawet pięcioletnie wiadomości i na ich podstawie stawiać zarzuty. Ich reguły postępowania są niejasne i naginają je tak, by pasowały im do końcowej tezy. Nie ma tam moralności i legalności.

– Stawiano mi także idiotyczny zarzut „współudziału”, który oparto na starych SMS-ach. Posługiwano się przy tym mglistymi pojęciami, takimi jak „intencja”. Przeszedłem ten proces od początku do końca i rozmawiałem z innymi, którzy także musieli współpracować z ITIA. Wniosek jest taki, że ten system powinien zostać opracowany od nowa. Gracze mają siłę i razem mogą naprawdę wiele zmienić. Ja sam nie zamierzam udać się na kolejne przesłuchania i nie będę już komunikował się z ITIA. Prawda nas wyzwoli – podsumował Matosevic.

Po zakończeniu kariery tenisisty Marinko Matosevic był między innymi trenerem Jordana Thompsona i Chrisa O’Connella.

Paula Badosa i Anna Blinkova to dwie tenisistki spośród rozstawionych zawodniczek, które w poniedziałek przegrały swe mecze w turniejach WTA 250 oraz WTA 500. Od zwycięstw rywalizację rozpoczęły z kolei Jelena Ostapenko, Emma Raducanu i Sorana Cirstea.

Pierwsza w sezonie lewa Wielkiego Szlema już przeszła do historii. Z kolei najlepsze tenisistki świata powróciły do rywalizacji o kolejne rankingowe punkty. Wśród nich jedna z zawodniczek, która z Melbourne wyjechała z rekordowym osiągnięciem w imprezie wielkoszlemowej. Nikola Bartunkova do drabinki turnieju głównego Australian Open 2026 dostała się z eliminacji, a występ zakończyła na rekordowej dla siebie trzeciej rundzie.

Teraz tenisistka naszych południowych sąsiadów bierze udział w turnieju WTA 250 w Ostrawie. I pokazuje, że wygrana między innymi z Belindą Bencic w Australii nie była przypadkowa. W poniedziałkowym meczu pierwszej rundy u naszych południowych sąsiadów Nikola Bartunkova odprawiła rozstawioną z numerem trzecim Annę Blinkovą.

Formy z początku 2025 roku nie może odnaleźć Paula Badosa. Hiszpanka, która zeszłoroczne wielkoszlemowe występy rozpoczęła od 1/2 finału Australian Open, w tym roku z Melbourne pożegnała się już po meczu drugiej rundy. Ani jednego pojedynku tenisistce z Półwyspu Iberyjskiego nie udało się wygrać podczas tegorocznej edycji WTA 500 w Abu Dhabi. W meczu otwarcia tenisistka rozstawiona z numerem „ósmym” przegrała Alieksandrą Sasnowicz. I to mimo, że wyżej notowana zawodniczka na swe konto zapisała pierwszą odsłonę. W dwóch kolejnych partiach lepsza okazała się tenisistka ze wschodu Europy. Tym samym tenisistka, która do drabinki dostała się jako „szczęśliwa przegrana” z eliminacji, skorzystała z szansy jaką otrzymała.

Trudne warunki w meczu pierwszej rundy turnieju w Abu Dhabi postawiła Jelenie Ostapenko pogromczyni Pauli Badosy z Melbourne – Oksana Selkmetova. Zawodniczka ze wschodu Europy występ w Australian Open 2026 zakończyła na rekordowej trzeciej rundzie. W Zjednoczonych Emiratach Arabskich Łotyszka przegrała pierwszego seta 5:7, a w drugiej rywalka prowadziła już 3:0. Jednak niżej notowana z zawodniczek nie wykorzystała dwóch piłek meczowych. I ostatecznie to tenisistka z Rygi zdołała wyjść z opresji i zameldować się w spotkaniu o 1/4 finału.

Z roli faworytek turnieju WTA 250 w rumuńskiej Kluż-Napoce wywiązały się Emma Raducanu oraz Sorana Cirstea. Najwyżej rozstawiona w turniejowej drabince Brytyjka w pierwszym secie meczu z Greet Minnen nie oddała Belgijce nawet gema. W drugiej odsłonie wystarczyło jedno przełamanie. Wypracowane przez mistrzynię US Open 2021, dało turniejowej „jedynce” awans do grona zawodniczek rywalizujących o miejsce w ćwierćfinale.

Z kolei rozstawiona z numerem trzecim Cirstea w partii otwarcia okazała się lepsza od rywalki o jedno przełamanie. Z kolei w drugiej odsłonie Rahimova prowadziła 4:2. Od tego momentu przegrała cztery gemy z rzędu i pożegnała się z rywalizacją.

Wyniki

Abu Dhabi

Pierwsza runda:

Jelena Ostapenko (Łotwa, 7) – Oksana Selekmetova 5:7, 7:6(4), 6:2

Aliaksandra Sasnowicz – Paula Badosa (Hiszpania, 8) 6:4, 3:6, 6:1

Janice Tjen (Indonezja) – Maya Joint (Australia) 7:6(6), 3:6, 6:3

Dajana Jastremska (Ukraina) – Beatriz Haddad Maia (Brazylia) 6:2, 7:5

Alexandra Eala (Filipiny) – Zeynep Sonmez (Turcja) 6:4, 6:3

Sonay Kartal (Wielka Brytania) – Cristina Bucsa (Hiszpania) 6:3, 7:6(8)

Simona Waltert (Szwajcaria) – Daria Kasatkina (Australia) 7:6(5), 3:6, 6:4

Sara Bejlek (Czechy) – Ashlyn Krueger (USA) 6:3, 6:0

Kluż-Napoka

Pierwsza runda:

Emma Raducanu (Wielka Brytania, 1) – Greet Minnen (Belgia) 6:0, 6:4

Sorana Cirstea (Rumunia, 3) – Kamila Rachimova (Uzbekistan) 6:4, 6:4

Kaja Juvan (Słowenia) – Elena Bertea (Rumunia) 6:3, 6:4

Tamara Zidansek (Słowenia) – Veronika Erjavec (Słowenia) 6:1, 6:4

Ostrawa

Pierwsza runda:

Nikola Bartunkova (Czechy) – Anna Blinkova (3) 6:4, 6:4

Diane Parry (Francja) – Oceane Dodin (Francja) 6:1, 6:4

Alycia Parks (USA) – Julia Grabher (Austria) 7:6(3), 6:2

Tamara Korpatsch (Niemcy) – Anna Siskova (Czechy) 6:4, 6:4

Fiona Ferro (Francja) – Brenda Fruhvirtova (Czechy) 6:1, 6:1

Olga Danilović (Serbia, 7) – Miriam Bulgaru (Rumunia) 6:4, 6:3

Anastazja Zacharowa – Karolina Pliszkova (Czechy) 4:6, 6:2, 6:2

Linda Fruhvirtova (Czechy) – Mona Barthel (Niemcy) 7:6(4), 6:4

Martyna Kubka wzięła udział w turnieju deblowym WTA 250 w Ostrawie. Razem z Dalmą Galfi odpadły jednak w pierwszej rundzie z Madeleine Brooks i Feng Shuo 7:6(5), 6:7(4), 5-10.

Polka i Węgierka zostały przełamane jako pierwsze w piątym gemie. Później były blisko odebrania serwisu rywalkom, lecz nie wykorzystały kilku break pointów. Ostatecznie w dziesiątym gemie doprowadziły do remisu, a w tie-breaku rozstrzygnęły seta na swoją korzyść za trzecią okazją.

W drugim secie Kubka i Galfi wyszły na prowadzenie 2:1 z przełamaniem. Brytyjka i Chinka szybko jednak wyrównały. Później obie pary deblowe utrzymywały swoje podania i doszło do kolejnego tie-breaka. Tym razem Brooks i Feng wyszły na prowadzenie 4:1. Polsko-węgierski duet wyrównał wynik, lecz stracił trzy kolejne punkty i panie musiały grać super tie-breaka.

Po mini brejku zdobytym w pierwszym punkcie przez przeciwniczki długo panie zdobywały punkty zgodnie z regułą własnego podania. Kubka i Galfi cały czas goniły wynik, lecz nie zdołały zbliżyć się do rywalek. Super tie-break zakończył się porażką polsko-węgierskiej pary 5-10. W ćwierćfinale Brooks i Feng zagrają z Czeszkami – Julią Pastikovą i Vendulą Valdmannovą, który wyeliminowały najwyżej rozstawione Giulianę Olmos i Aldilę Sutjiadi.

Wyniki

Pierwsza runda debla:

M. Brooks, S. Feng (Wielka Brytania, Chiny) – D. Galfi, M. Kubka (Węgry, Polska) – 6:7(5), 7:6(4), 10-5

Maja Chwalińska pokonała Anę Bogdan w meczu pierwszej rundy turnieju WTA 250 w rumuńskiej Kluż-Napoce. Dla polskiej tenisistki to trzeci wygrany mecz z rzędu w tym turnieju.

Szósta rakieta naszego kraju w tym tygodniu udała się do Rumunii, gdzie rywalizację rozpoczęła od dwustopniowych kwalifikacji. Po wygraniu dwóch spotkań tenisistka z Bielska-Białej wystąpiła w meczu pierwszej rundy turnieju głównego, a rywalką była reprezentantka gospodarzy Ana Bogdan.

Pojedynek lepiej rozpoczęła Rumunka, która jako pierwsza wyszła na prowadzenie z przewagą przełamania. Jednak od stanu 3:1 tenisistka z Sinai przegrała pięć kolejnych gemów z rzędu. Maja Chwalińska dwukrotnie miała okazję by odebrać serwis reprezentantce gospodarzy i obie szanse wykorzystała. W drugiej odsłonie Polka kontynuowała swą dobrą passę. Polka oddała rywalce jedynie gema i wykorzystując pierwszą piłkę meczową, awansowała do drugiej rundy imprezy.

W meczu, którego stawką będzie awans do 1/4 finału rywalką Polki będzie Olga Danilović. Rozstawiona z numerem siódmym Serbka w dwóch setach uporała się z Miriam Bulgaru.

Wyniki

Pierwsza runda:

Maja Chwalińska (Polska, Q) – Ana Bogdan (Rumunia) 6:3, 6:2

Turniej ITF J60 w Warszawie na kortach DeSki Klub Sportowy dobiegł końca. Był on szczególnie udany dla reprezentantek Polski w grze pojedynczej i podwójnej.

Polki zdominowały turniej w stolicy Polski. W rozgrywkach singlowych najlepsza okazała się Marta Dudek. W finale pokonała kwalifikantkę Kornelię Krześniak w dwóch setach. Dudek była również blisko sukcesu w grze podwójnej. Razem z Antoniną Snochowską dotarły do finału, ale po wyrównanym spotkaniu musiały uznać wyższość Małgorzaty Bajorek i Julii Kołodziejskiej.

W rywalizacji chłopców z dobrej strony pokazali się Jakub Jędryka i Maksymilian Puchalski. Zagrali oni razem w finale gry podwójnej, ale przegrali z Czechami Jakubem Cernovickym i Matyasem Marsikiem w dwóch setach. W rozgrywkach singlowych najlepszy okazał się wcześniej wspomniany Marsik. W finale bez problemu pokonał reprezentanta Rumunii Davida Stefana Buraca. Po drodze wygrał z Janem Skrzyńskim w pierwszej rundzie i z Hugo Pawłem Rytelewskim w ćwierćfinale. W 1/4 finału znalazł się również Filip Kiryłło, ale musiał uznać wyższość najwyżej rozstawionego Vincenta Fletchera.

Wyniki

Finał singla dziewcząt:

Marta Dudek (Polska) – Kornelia Krześniak (Polska, Q) – 6:1, 6:4

Finał debla dziewcząt:

Małgorzata Bajorek, Julia Kołodziejska (Polska, Polska, 2) – Marta Dudek, Antonina Snochowska (Polska, Polska) – 6:7(6), 6:4, 10:5

Finał singla chłopców:

Matyas Marsik (Czechy, 4) – David Stefan Burac (Rumunia) – 6:4, 6:4

Finał debla chłopców:

Jakub Cernovicky, Matyas Marsik (Czechy, Czechy, 2) – Jakub Jędryka, Maksymilian Puchalski (Polska, Polska) – 6:4, 7:5

Casper Ruud doczekał się narodzin swojego pierwszego dziecka. Tenisista podzielił się radosną nowiną za pośrednictwem mediów społecznościowych.

Norweg bardzo wyczekiwał narodzin swojej pierwszej córki. Był nawet gotowy opuścić Australię wcześniej, gdyby jego żona Maria zaczęła rodzić w trakcie turnieju. Na szczęście nie musiał tego robić. Ruud odpadł w czwartej rundzie Australian Open i jak najszybciej poleciał do domu, by towarzyszyć Marii w tych niełatwych dniach.

Córka norweskiej pary przyszła na świat 30 stycznia 2026 roku. Zawodnik z Oslo opublikował zdjęcie na swoich mediach społecznościowych, gdzie widać dłonie jego i dziecka.

 

Wyświetl ten post na Instagramie

 

Post udostępniony przez Casper Ruud (@casperruud)

– 30.01.2026. Dziękujemy za wszystkie piękne wiadomości z ostatnich kilku tygodni. Maria i nasze dziecko mają się świetnie – napisał Ruud.

Wielu tenisistów, między innymi Alex de Minaur, Rafael Nadal, Jakub Menszik czy Hubert Hurkacz, gratulowało Norwegowi w komentarzach. Młoda para nie zdradziła na razie imienia córki.

W poniedziałek opublikowano najnowszy ranking ATP. Zestawienie uwzględnia wyniki pierwszego turnieju wielkoszlemowego w sezonie.

Dzięki triumfowi w Melbourne na tronie męskiego tenisa umocnił się Carlos Alcaraz. Za placami Hiszpana wciąż jest Jannik Sinner a na trzeci stopień podium awansował Novak Dźoković. Serb wyprzedził Alexandra Zvereva.

Na siódmą pozycję klasyfikacji awansował Taylor Fritz. Amerykanin nie rozegrał w Australii pamiętnych zawodów, ale skorzystał na słabszym niż przed rokiem występie Bena Sheltona. Ten ostatni spadł na lokatę numer 9.

Ruchy w drugiej dziesiątce nie były znaczne. Na 13. pozycję spadł – kontuzjowany -Jack Draper zaś na miejsce 19. awansował Francisco Cerundolo.

Ciekawiej jest między miejscem 21. a 30. Najwyższą – 23. – lokatę w karierze zajmuje Luciano Darderi zaś „oczko” niżej znalazł się Learner Tien. Młody Amerykanin także nie był wcześniej tak wysoko.

Miejsc najlepszych reprezentantów Polski należy szukać w drugiej pięćdziesiątce. Hubert Hurkacz jest 52. zaś Kamil Majchrzak 55. To najlepsze miejsce w karierze Piotrkowianina.

Między Biało-Czerwonych wskoczył między innymi Tomás Martín Etcheverry. Argentyńczyk jest 54. rakietą świata, co oznacza dla niego awans o osiem pozycji. Szóstą dziesiątkę zamyka zaś Lorenzo Sonego. Włoch zaliczył ogromny spadek, tracąc aż 20 lokat.

W lepszym humorze z pewnością jest Stan Wawrinka. Jeden z bohaterów turnieju w Melbourne awansował o 29. miejsc i jest w rankingu 113. Do najlepszej setki Szwajcarowi brakuje mniej niż sto punktów.